HPV Enfeksiyonu
HPV Enfeksiyonu (Human Papillomavirus) Nedir?
HPV enfeksiyonu, insan papilloma virüsünün neden olduğu yaygın bir viral hastalıktır. Yüzden fazla HPV türü tanımlanmıştır. Bazı türler ciltte siğil oluşumuna yol açarken, yüksek riskli türler kanser gelişimine neden olabilmektedir.
Çoğu HPV enfeksiyonu kansere yol açmaz. Ancak bazı genital HPV türleri, rahmin vajinaya açılan alt kısmı olan servikste (rahim ağzı) kanser gelişimine neden olabilir. Ayrıca, HPV ile ilişkilendirilen diğer kanser türleri şunlardır:
- Anüs kanseri
- Penis kanseri
- Vajina kanseri
- Vulva kanseri
- Orofarengeal kanser (boğazın arka kısmı)
HPV enfeksiyonu genellikle cinsel temas veya doğrudan cilt teması yoluyla bulaşmaktadır. Günümüzde geliştirilen aşılar, genital siğillere ve rahim ağzı kanserine neden olan HPV türlerine karşı etkili koruma sunmaktadır. HPV aşısına aile hekimleri, devlet hastaneleri veya özel klinikler aracılığıyla başvurarak ulaşabilirsiniz.
HPV Belirtileri Nelerdir?
Çoğu durumda, bağışıklık sistemi HPV enfeksiyonunu siğil oluşmadan önce ortadan kaldırır. Ancak bazı HPV türleri farklı siğil tiplerinin gelişimine neden olabilir:
Genital Siğiller
Genital siğiller farklı görünümlerde olabilir:
- Düz ve küçük lezyonlar
- Karnabahar benzeri kabarıklıklar
- Saplı küçük çıkıntılar
Kadınlarda genellikle:
- Vulvada (dış genital bölge)
- Vajina içinde
- Servikste
- Anüs çevresinde
Erkeklerde ise:
- Penis
- Skrotum (testis torbası)
- Anüs çevresi
Genital siğiller genellikle ağrıya neden olmaz; ancak aşağıdaki semptomlar görülebilir:
- Kaşıntı
- Hassasiyet
- Rahatsızlık hissi oluşturabilir
Yaygın Siğiller (Common Warts)
- Pürtüklü ve kabarık yapıdadır
- Genellikle el ve parmaklarda görülür
- Görünüm açısından rahatsızlık verebilir
- Bazen ağrılı olabilir ve kolay kanayabilir
Ayak Tabanı Siğilleri (Plantar Warts)
- Sert ve tanecikli yapıdadır
- Topuk veya ayağın basınç noktalarında görülür
- Yürüme sırasında rahatsızlık oluşturabilir
Düz Siğiller (Flat Warts)
- Hafif kabarık ve düz yüzeylidir
- Vücudun her yerinde çıkabilir
Sıklıkla:
- Çocuklarda yüz bölgesinde
- Erkeklerde sakal bölgesinde
- Kadınlarda bacaklarda görülür
HPV ve Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri
HPV enfeksiyonu, neredeyse tüm rahim ağzı kanseri vakalarının başlıca nedenidir. Ancak enfeksiyondan kansere dönüşüm süreci yirmi yıl veya daha uzun sürebilmektedir.
Önemli noktalar:
- HPV ve erken evre serviks kanseri genellikle belirti vermez
- Bu nedenle, düzenli tarama uygulamaları büyük önem taşımaktadır.
Tarama Önerileri
- 21–29 yaş: 3 yılda bir Pap smear testi
- 30–65 yaş:
- 3 yılda bir Pap smear veya
- 5 yılda bir Pap smear + HPV DNA testi
- 65 yaş üzeri:
- Daha önceki test sonuçları normalse, tarama sonlandırılabilir.
HPV Enfeksiyonu Neden Olur?
HPV, genellikle ciltteki küçük kesiklerden veya hasarlardan vücuda girer ve aşağıdaki yollarla bulaşır:
- Cilt teması
- Vajinal, anal veya oral cinsel ilişki
- Genital temas
Gebelikte HPV
Nadir de olsa:
- HPV enfeksiyonu olan bir anne, doğum sırasında virüsü bebeğe bulaştırabilir.
- Bu durum, bebekte larinks (gırtlak) büyümelerine neden olabilir.
HPV Risk Faktörleri
HPV enfeksiyonu için risk faktörleri şunlardır:
Cinsel Partner Sayısı
- Cinsel partner sayısının artması, enfeksiyon riskini yükseltir.
- Partnerin birden fazla cinsel ilişkisinin olması da riski artırır.
Yaş
- Yaygın siğiller: çocuklarda
- Genital siğiller: genç yetişkinlerde daha sık
Zayıf Bağışıklık Sistemi
- HIV/AIDS
- Organ nakli sonrası kullanılan ilaçlar
Cilt Hasarı
- Yaralı veya tahriş olmuş cilt, HPV enfeksiyonuna daha duyarlıdır.
Kişisel Temas
- Siğile temas
- Ortak alanlar (havuz, duş)
HPV Komplikasyonları
HPV enfeksiyonu bazı ciddi sağlık sorunlarına neden olabilir:
Lezyonlar
- Dil, bademcik, yumuşak damak
- Larinks ve burun
Kanser
- Rahim ağzı kanseri
- Genital kanserler
- Anüs kanseri
- Ağız ve solunum yolu kanserleri
HPV’den Korunma Yolları
Yaygın Siğillerden Korunma
- Siğilleri koparmayın
- Tırnak yemekten kaçının
Ayak Siğillerinden Korunma
- Ortak alanlarda terlik kullanın
Genital HPV’den Korunma
- Tek eşli ilişki
- Prezervatif kullanımı (tam koruma sağlamamakla birlikte riski yüzde 60-70 oranında azaltır)
HPV Aşısı (Gardasil 9)
Gardasil 9 aşısı:
- Kadın ve erkeklerde kullanılabilir
- Rahim ağzı kanseri ve genital siğillere karşı korur. Ayrıca, anüs, penis, vulva, vajina ve boğaz (orofarengeal) gibi diğer kanser türlerine karşı da koruyucudur.
Aşı Takvimi
- 9–14 yaş: 2 doz
- 15–26 yaş: 3 doz
Aşı:
- Aşı, ilk cinsel temastan önce uygulandığında en yüksek etkililiğe sahiptir. Ancak, cinsel olarak aktif kişiler de aşıdan fayda görebilir. Çünkü aşı, daha önce karşılaşılmamış HPV türlerine karşı koruma sağlamaya devam eder. Bu nedenle, cinsel olarak aktif olunmuş olsa bile aşının yapılması önerilmektedir.
- Genç yaşta uygulandığında daha güçlü bir bağışıklık yanıtı oluşturur.
HPV Tanısı Nasıl Konur?
Tanı genellikle siğillerin gözle muayenesi ile konulmaktadır. Gerekli durumlarda aşağıdaki testler uygulanabilir:
Asetik Asit Testi
- Sirke benzeri solüsyon uygulanır
- HPV lezyonları beyazlaşır
Pap Smear
- Serviksten hücre örneği alınır
- Kanser öncesi değişiklikler incelenir
HPV DNA Testi
- Kanserle ilişkili HPV türlerini tespit eder
- 30 yaş üstü kadınlarda önerilir
HPV Tedavisi
HPV enfeksiyonunun kesin bir tedavisi bulunmamaktadır. Çoğu zaman, bağışıklık sistemi virüsü kendi kendine temizleyebilir ve enfeksiyon geçici olabilir. Ancak bazı durumlarda HPV virüsü vücutta uzun süre kalıcı olabilir ve belirti vermeden hücrelerde yaşamaya devam edebilir. Ancak siğiller tedavi edilebilmektedir.
İlaç Tedavisi
- Salisilik asit: Siğili katman katman yok eder
- İmikimod: Bağışıklığı uyarır
- Podofiloks: Siğil dokusunu yok eder
- Trikloroasetik asit: Kimyasal yakma yöntemi
Cerrahi ve Tıbbi Yöntemler
- Kriyoterapi (dondurma)
- Elektrokoter (yakma)
- Cerrahi çıkarma
- Lazer tedavisi
Servikste HPV Tedavisi
Rahim ağzındaki HPV için:
Kolposkopi
- Serviks detaylı incelenir
- Biyopsi alınabilir
Tedavi Seçenekleri
- Kriyocerrahi
- LEEP (elektrikli tel ile çıkarma)
- Lazer
- Konizasyon (koni şeklinde doku çıkarma)
Doktor Randevusuna Hazırlık
Hazırlık İçin Yapılması Gerekenler
- Belirtilerinizi not edin
- Ne zaman başladığını yazın
- Cinsel geçmişinizi hazırlayın
- Kullandığınız ilaçları listeleyin
Doktora Sorulabilecek Sorular
- Belirtilerimin nedeni nedir?
- Başka olası nedenler var mı?
- Hangi testleri yaptırmalıyım?
- HPV’den nasıl korunabilirim?
Doktorun Sorabileceği Sorular
- Birden fazla partneriniz var mı?
- Partnerinizin geçmişi nedir?
- Siğiller nerede bulunuyor?
- Ağrı veya kaşıntı var mı?
- Belirtileri artıran veya azaltan durumlar neler?
Uzman Doktor
